Іван Шамякін
27 сакавіка1991Іван Шамякінзанатаваў у дзённіку:
Безумоўна, не актыўным удзельнікам, хутчэй сузіральнікам, але ў 60-я гады я апынуўся ў гушчы падзей агульнасаюзнага літаратурна-мастацкага жыцця. Прысутнічаў на дзвюх сустрэчах Хрушчова з творчай інтэлігенцыяй – на Ленінскіх гарах i ва Уладзімірскай зале Крамля. Аб сустрэчах гэтых многа напісана, асабліва групай «пакрыўджанага» Еўтушэнкі. (Усюды яго крыўдзілі: Шолахаў не накарміў сіротку абедам.) Сур'ёзнага даследавання няма, ёсць эмацыянальныя ўспаміны. A між тым гэта быў пачатак той жорсткай барацьбы, якая працягваецца сёння адкрыта, аголена i набывае суровыя формы i небяспечны змест.Барацьба была складаная. Сілы не былі размежаваныя, як цяпер. Прайшоў XX з'езд, асуджаны Сталін. І вось яны, першыя антысталіністы... Але ж i я за XX з'езд, супраць сталінізму, супраць новага культу, ды i мае настаўнікі, сябры – Броўка, Глебка, Пракоф'еў, Грыбачоў, Сафронаў (з апошнімі сябраваў Броўка, i ён не аддзяляў мяне ад «вадапойных» сустрэч) таксама, на словах, прынамсі, падтрымлівалі апошнія рашэнні партыі. Розніца паміж мной i імі была хіба ў тым, што яны ўсе яшчэ захапляліся «мудрасцю» Мікіты, а мы з Андрэем ужо ставіліся да яго крытычна – за аграрную палітыку яго. І яшчэ розніца. Безумоўна, Броўка, Грыбачоў, Пракоф'еў добра ведалі сваіх праціўнікаў – з 20–30-х гадоў, добра ўсведамлялі, што гэтыя «патрыёты» Pacii i Саюза, калі захопяць, няхай i не палітычную, літаратурную, мастацкую ўладу, літасці не дадуць, славянскай дабрыні ў ix няма. Груба кажучы, пачалася зацятая барацьба за ўладу, за «кармушку», што ў адкрытым выглядзе адбываецца i зараз. Праўда, не магу кінуць цень на «старых», сказаўшы пра кармушку, да яе рваліся тыя, «ультрарэвалюцыянеры», прыкрываючыся высокімі лозунгамі, a людзі тыпу Пракоф'ева, Броўкі аб'ектыўна, шчыра былі перакананы, што яны служаць ідэям Рэвалюцыі, Леніна.Безумоўна, старыя мелі большы доступ да Хрушчова, i яны пераканалі яго ў небяспецы павароту ў мастацтве, «новых плыняў», якія ў сапраўднасці былі даўнія, той жа абстракцыянізм на Захадзе завяршаў свой віток. Выкрываць гэтую «мазню» было проста: людзі, якія кіравалі партыяй i дзяржавай, маючы пэўную адукацыю i пэўную культуру, выхаваныя, у лепшым выпадку, на фальклоры, Пушкіне i Някрасаве, ніяк не маглі прыняць гэтых авангардысцкіх выкрунтасаў. Да таго ж дурнямі яны не былі: добра разумелі, што народ таксама не прыме гэтых навацый – не тыя традыцыі! – i выхоўваць яго, народ, такой пісанінай i мазнёй немагчыма – трэба трыбун Маякоўскі, «лепшы паэт эпохі».Цалкам
Гісторыя Францыска Скарыны
Гісторыя Францыска Скарыны
Уявіце: Мікола Гусоўскі скончвае штодзённую працу над «Песняй пра зубра» і ідзе зірнуць на галоўную навінку ў свеце мастацтва — «Сіксцінскую Мадонну» Рафаэля, а Францыск Скарына перакладае «Псалтыр» пад гук малатка Марціна Лютэра і адпраўляецца праводзіць караблі Фернана Магелана. У адным з сусветаў усё гэта магло адбыцца, бо ўсе гэтыя людзі жылі ў адзін час! 6 жніўня 1517 года Францыск Скарына друкуе кнігу «Псалтыр» ва ўласным перакладзе. Гэта адначасова і бунт, і прарыў, і поўнае замацаванне Рэнесансу на Беларусі. Беларусы аднымі з першых у свеце маюць пераклад галоўнай еўрапейскай кнігі — Бібліі. У гэты ж час у Еўропе пачынаецца Рэфармацыя, канкістадоры высаджваюцца ў Мексіцы, маскоўскія войскі бяруць у аблогу Полацк, а Фернан Магелан распачынае кругасветнае падарожжа. У нашым новым матэрыяле — таймлайн жыцця Францыска Скарыны і найважнейшыя падзеі, якія адбываюцца ў сусветнай гісторыі ў той жа час.
Чытаць артыкул
Быць шафёрам любата, яшчэ лепш – пілотам. А літаратарам?
Быць шафёрам любата, яшчэ лепш – пілотам. А літаратарам?
Як стаць пісьменніцай ці пісьменнікам? Нават калі атрымаецца адвучыцца ў літаратурным інстытуце або скончыць курс па creative writing, куды пасля  дасылаць сваё рэзюмэ? Дзе літаратарам узяць добры, стабільны прыбытак, соцпакет і пуцёўку ў санаторый? Розныя гістарычныя ўмовы давалі розныя адказы на гэтае пытанне, і літаратурнае рамяство то падпарадкоўвалася законам рынку, то цалкам трапляла пад кантроль дзяржавы, а то і спрабавала ўседзець на абодвух крэслах, ці, хутчэй, недзе ў загадкавай прасторы паміж імі. Класічныя «нармальныя» заняткі для пісьменніка, якія і ў працоўную кніжку запісаць не сорамна, – рэдактарская праца, пераклады, настаўніцтва. Але нярэдка здаралася (і ўсё яшчэ здараецца) так, што жыццё робіць нечаканы паварот і апроч пяра або клавіятуры пісьменніцкім рукам даводзіцца брацца за іншыя прылады працы. Мы сабралі для вас некалькі літаратурных біяграфій, якія паказваюць, што ў рэшце рэшт магчыма ўсё.
Лізавета Вундэрвальд
Чытаць артыкул
Максім Гарэцкі: як пісаць з эпіцэнтру шалёных падзей
Максім Гарэцкі: як пісаць з эпіцэнтру шалёных падзей
Максім Гарэцкі першым сваім зборнікам распачынае беларускую інтэлектуальную прозу, і робіць гэта адразу добра. Міжвольны салдат Першай сусветнай вайны, ён першы ў свеце, хто наўпрост з акопаў напіша пра яе брыдкасць і бессэнсоўнасць: Рэмарк, Барбюс і Хэмінгуэй зробяць гэта крыху пазней. Таксама менавіта Гарэцкі стагоддзе таму заўважыў і сказаў, што ў беларусаў дзве душы і што падваенне асобы зрывае нам дах, і задаў анталагічнае пытанне «адкуль усё і што яно». У гэтым падкасце выкладчыца Марына Казлоўская і паэтка Дар'я Бялькевіч размаўляюць пра творы Макісма Гарэцкага, рацыянальнае і іррацыянальнае, дысацыятыўны разлад асобы, паганства, кіно і вялікі выбух. У падкасце гучыць песня беларускага гурта Серебряная свадьба «Пищевая цепочка».
Дар'я БялькевічМарына Казлоўская
Слухаць падкаст